Gdzie są moje akcje?

          W ubiegłym roku wśród kilku spółek notowanych na GPW doszło do przeprowadzenia przymusowego wykupu akcji. Można tu wymienić m.in.: Tetę, Neptentes, Ruch, Wolę Info oraz WSiP. Wykup zgodnie z prawem opisanym przez Ustawę o ofercie publicznej, która dotyczy wyłącznie spółek publicznych, przeprowadzony został nie tylko bez zgody akcjonariuszy mniejszościowych, ale też bez ich czynnego udziału.

         Aby skorzystać z prawa o przymusowym wykupie (tzw. squeeze out) akcji spółki publicznej i przeprowadzić przymusowy wykup akcji niezbędne jest osiągnięcie przez akcjonariusza (grupę akcjonariuszy) progu 90% ogólnej liczby głosów w danej spółce.

         W tematyce giełdowych spółek dość często pojawia się temat ochrony akcjonariuszy mniejszościowych. Termin „wyciśnięcia” lub z ang. „squeeze out” stanowi jednak prawo stworzone jako ukłon w kierunku inwestorów pełniących rządy większości w spółce. Głównym powodem wprowadzenia przepisu o przymusowym wykupie jest nadużywanie praw przez akcjonariuszy mniejszościowych.

        Są trzy istotne wartości, dla których przepis o „wywłaszczeniu” został zatwierdzony przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 czerwca 2005 r.:

       1) ochrona akcjonariuszy większościowych przed nadużywaniem praw mniejszości;
       2) obniżenie kosztów funkcjonowania spółki (koszty walnych zgromadzeń, koszty realizacji prawa akcjonariuszy do informacji);
       3) zwiększenie atrakcyjności samej spółki dla inwestorów strategicznych.

      Po jakiej cenie?
      Akcjonariusz (akcjonariusze) uprawnieni do przeprowadzenia przymusowego wykupu akcji sami decydują o cenie przeprowadzonej transakcji. Cena ta nie może jednak być ustalona dowolnie. Obowiązują tu zasady analogiczne, jak przy ogłaszaniu wezwań. W skrócie można je opisać w następujący sposób:

      a) cena wykupu nie może być niższa od średniej ceny rynkowej z okresu 6 miesięcy;
      b) cena wykupu nie może być również niższa od średniej ceny rynkowej z okresu 3 miesięcy; 
      c) ponadto cena „wyciśnięcia” nie może być niższa od najwyższej ceny, jaką w okresie 12 miesięcy przed ogłoszeniem żądania żądający wykupu zapłacił za akcje będące przedmiotem wykupu przymusowego.

      Bessa sprzyja wezwaniom i przymusowym wykupom. Dłuższe okresy dekoniunktury rynkowej zwiększają prawdopodobieństwo wyższej aktywności dużych inwestorów na polu squeeze out. Jest to zrozumiałe, gdyż decydują o tym przede wszystkim względy ekonomiczne (niższa rynkowa cena).

      Warto przy okazji jeszcze wspomnieć, że prawo do przymusowego wykupu obowiązuje wyłącznie przez pewien okres czasu. Oznacza to, że nie można z tej możliwości skorzystać w dowolnym momencie. Zgodnie Ustawą, prawo to przysługuje w terminie trzech miesięcy od osiągnięcia lub przekroczenia progu 90% ogólnej liczby głosów w danej spółce. Do ogłoszenia przymusowego wykupu nie może również dojść wcześniej niż 14 dni od momentu pojawienia się komunikatu o przekroczeniu przez większościowego akcjonariusza (akcjonariuszy) progu 90%.

    Jak wygląda proces przymusowego wezwania? Obowiązuje w tej kwestii następujący ciąg zdarzeń.

    I) w pierwszej kolejności musi wpłynąć zgłoszenie do KNF i GPW;
   II) następnie giełda zawiesza obrót akcjami objętymi przymusowym wykupem;
   III) przymusowy wykup trwa kilka dni i co najistotniejsze odbywa się bez udziału inwestora. Po jego zakończeniu na rachunkach inwestycyjnych pojawiają się środki pieniężne odpowiadające iloczynowi wcześniej posiadanych akcji i ceny wykupu.

 Mariusz Puchałka
Analityk giełdowy

Niniejsza publikacja jest publikacją handlową, została przygotowana przez ING Securities Spółka Akcyjna w Warszawie wyłącznie w celach informacyjnych i nie stanowi rekomendacji w rozumieniu przepisów „Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 października 2005 r. w sprawie informacji stanowiących rekomendacje dotyczące instrumentów finansowych, lub ich emitentów lub wystawców (Dz. U. z 2005 r. Nr 206, poz. 1715). ING Securities Spółka Akcyjna w Warszawie dołożyła należytej staranności w celu zapewnienia, iż zawarte informacje nie są błędne lub nieprawdziwe w dniu ich publikacji, jednak ING Securities Spółka Akcyjna w Warszawie i jej pracownicy nie ponoszą odpowiedzialności za ich prawdziwość i kompletność, jak również za wszelkie szkody powstałe w wyniku wykorzystania niniejszej publikacji lub zawartych w niej informacji.

6 komentarzy

  1. avatar

    Ja zas bylem wycisniety z Gorażdzy,Polmosu,WSIP a obecnie jestem wyciskany z Mondi.Akcjonariat obywatelski…..Ha,ha,ha!

  2. avatar

    Absolutnie się zgadzam! Kwestia akcjonariatu obywatelskiego w obecnych warunkach mija się z celem! Gdy prywatyzowane spółki przeznaczą większą części udziałów jak to się dzieje na zachodzie będzie można mówić o akcjonariacie obywatelskim, który był tak często wykrzykiwany w mediach przy pierwszej emisji GPW.

  3. avatar

    Niebawem cały naród będzie “squeeze out” i to całkiem realnie. Jestem ofiarą “squeeze out” z Górażdzy. I to ja miałem racje a nie ustawodawcy. Akcjonariat obywatelski ? Chyba w spółkach pośledniego rzutu. Przy tak niskim kapitale obywateli 10% -to śmieć? A przecież, gdy spółka ma kapitalizacje jak PGE 45 mld zł to mając tam akcje na 4 mld można być wyciśniętym. Krótko mówiąc 2 % w polskich warunkach to max. Urzędnicza gorliwość w Polsce jest na porządku dziennym. Tylko efekty pozostaną na pokolenia.

  4. avatar

    uważam, że akcjonariusze mniejszościowi nie powinni mieć prawa ingerowania w sprawy spółki, jeżeli chcą mieć możliwość decydowania niech kupią więcej akcji – tyle w tym temacie

  5. avatar

    akcjonariusze mniejszościowi mają swoje prawa i w obliczu “squeeze out” nie powinno się ich traktować jako biedne owieczkki, najczęściej powody wykupu przymusowego są uzasadnione dbaniem o spółkę przez kierownictwo, teorie spiskowe o chęci nagłego wzbogacenia się kosztem akcjonariuszy mniejszościowych rzadko bywają uzasadnione

  6. avatar
    Fundament,

    jak zwykle przy w pewien sposob kontrowersyjnym prawie sa opinie pozytywne, jak i negatywne na temat funkcjonaowania squeeze out, wydaje sie jednak ze mimo wszystko tych pierszych jest zdecydowanie wiecej niz drugich

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.